Jednym z najczęściej przywoływanych argumentów za fundacją rodzinną jest korzystne opodatkowanie – a ściślej jego brak na poziomie samej fundacji w zakresie działalności dozwolonej. Dla przedsiębiorców posiadających spółki operacyjne, których dywidendy mają zasilać fundację, to argument o realnej sile ekonomicznej. Jednak mechanizm opodatkowania przepływów między spółkami a fundacją jest bardziej złożony niż wynika z popularnych uproszczeń i wymaga starannej analizy przed projektowaniem struktury.
Jak działa zwolnienie z CIT na poziomie fundacji?
Fundacja rodzinna jest co do zasady zwolniona z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie działalności dozwolonej – czyli przede wszystkim w zakresie zarządzania posiadanym mieniem i jego pomnażania. Zwolnienie to obejmuje między innymi przychody z dywidend wypłacanych przez spółki, w których fundacja posiada udziały, przychody ze zbycia posiadanych aktywów oraz przychody z najmu nieruchomości stanowiących własność fundacji.
Oznacza to, że dywidenda wypłacona przez spółkę operacyjną do fundacji rodzinnej nie jest opodatkowana na poziomie fundacji – co jest fundamentalną różnicą w stosunku do sytuacji, gdyby te same dywidendy trafiały bezpośrednio do osoby fizycznej, gdzie podlegałyby opodatkowaniu podatkiem od zysków kapitałowych.
Jaki jest mechanizm opodatkowania przy wypłacie dywidendy ze spółki do fundacji?
Opodatkowanie fundacji rodzinnej w kontekście dywidend ze spółek zależnych działa na zasadzie odroczenia – nie eliminacji podatku. Dywidenda trafia do fundacji bez podatku na poziomie fundacji, ale podatek pojawi się w momencie wypłaty świadczeń przez fundację na rzecz beneficjentów.
Przy wypłacie świadczeń fundacja jest zobowiązana do zapłaty podatku CIT w wysokości piętnastu procent od wartości wypłaconych świadczeń. Beneficjenci z najbliższej rodziny fundatora (tzw. zerowa grupa podatkowa) korzystają natomiast z pełnego zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych – łączne efektywne opodatkowanie przy wypłacie do takiego beneficjenta wynosi więc piętnaście procent.
Dlaczego struktura spółka-fundacja może być korzystna podatkowo?
Porównanie tej struktury z bezpośrednią wypłatą dywidendy ze spółki do osoby fizycznej jest tutaj kluczowe. Dywidenda wypłacona bezpośrednio z polskiej spółki do osoby fizycznej podlega opodatkowaniu podatkiem od zysków kapitałowych w wysokości dziewiętnastu procent – bez żadnych mechanizmów odroczenia czy redukcji.
W modelu ze spółką i fundacją efektywne opodatkowanie przy wypłacie do beneficjenta wynosi piętnaście procent – co oznacza realną oszczędność podatkową o cztery punkty procentowe. Przy dużych kwotach dywidend, które fundacja może akumulować przez wiele lat bez opodatkowania i reinwestować, różnica ta może mieć istotne znaczenie ekonomiczne w perspektywie wieloletniej.
Kiedy dywidenda ze spółki zależnej może być opodatkowana na poziomie fundacji?
Zwolnienie z CIT nie jest automatyczne i bezwarunkowe. Fundacja traci prawo do zwolnienia w odniesieniu do przychodów z działalności wykraczającej poza katalog działalności dozwolonej. Jeśli fundacja prowadzi działalność operacyjną – handlową, produkcyjną, usługową – niezwiązaną z zarządzaniem posiadanym mieniem, przychody z tej działalności podlegają opodatkowaniu stawką dwudziestu pięciu procent CIT, a nie zwolnieniu.
Ryzyko pojawia się też przy dywidendach ze spółek prowadzących działalność, która mogłaby być uznana za działalność niedozwoloną fundacji wykonywaną w jej imieniu. Granica ta bywa nieoczywista w praktyce i wymaga każdorazowej oceny prawnej i podatkowej konkretnej sytuacji.
Jak planować strukturę dywidendową przy kilku spółkach zależnych?
Przy holdingu z kilkoma spółkami kluczowe jest precyzyjne zaplanowanie przepływów finansowych – która spółka wypłaca dywidendy bezpośrednio do fundacji, która ewentualnie przez spółkę holdingową i dlaczego. Przy niektórych konfiguracjach dodanie warstwy spółki holdingowej między spółkami operacyjnymi a fundacją może być korzystne; przy innych – zbędne lub wręcz generujące dodatkowe koszty podatkowe.
Firma Marianski Group doradza przy projektowaniu optymalnych struktur dywidendowych dla fundacji rodzinnych z portfelem spółek zależnych, analizując każdą konfigurację pod kątem efektywności podatkowej i zgodności z przepisami.
